תּורה נבֿיאים וּכתובֿים תּרגום ייִדיש פֿון יהואש שִיר הַשִירִיםshirhashirim אKapitl 1 דאָס געזאַנג פֿון געזאַנגען, װאָס פֿון שלמהן. 1 dos gezang fun gezangen, vos fun shloymen. קושן זאָל ער מיך מיט די קושן פֿון זײַן מױל; 2 kushn zol er mikh mit di kushn fun zayn moyl; װאָרום בעסער פֿון װײַן איז דײַן ליבשאַפֿט. vorum beser fun vayn iz dayn libshaft. װױל צום גערוך זײַנען דײַנע אײלן, 3 voyl tsum gerukh zaynen dayne eyln, געקלערטע בױמל איז דײַן נאָמען, geklerte boyml iz dayn nomen, דרום האָבן יונגפֿרױען דיך ליב. drum hobn yungfroyen dikh lib. צי מיך נאָך דיר, לאָמיר לױפֿן! – 4 tsi mikh nokh dir, lomir loyfn! – זאָל דער מלך מיך ברענגען אין זײַנע קאַמערן, zol der meylekh mikh brengen in zayne kamern, מיר װעלן זײַן לוסטיק און פֿרײלעך מיט דיר, mir veln zayn lustik un freylekh mit dir, מיר װעלן לױבן דײַן ליבשאַפֿט mir veln loybn dayn libshaft מערער פֿון װײַן. merer fun vayn. אמת ליב האָט מען דיך. emes lib hot men dikh. שװאַרץ בין איך, אָבער שײן, 5 shvarts bin ikh, ober sheyn, טעכטער פֿון ירושלים, tekhter fun yerusholayim, װי די געצעלטן פֿון קֵדר, vi di getseltn fun keyder, װי די פֿאָרהאַנגען שלמהס. vi di forhangen shloymes. ניט קוקט מיך אָן װאָס איך בין שװאַרצלעך, 6 nit kukt mikh on vos ikh bin shvartslekh, װאָרום די זון האָט מיך אָפּגעברענט. vorum di zun hot mikh opgebrent. די זין פֿון מײַן מוטער האָבן געצערנט אױף מיר, di zin fun mayn muter hobn getsernt oyf mir, זײ האָבן מיך געמאַכט אַ היטערין פֿון די װײַנגערטנער; zey hobn mikh gemakht a hiterin fun di vayngertner; מײַן אײגענעם װײַנגאָרטן האָב איך ניט אָפּגעהיט. mayn eygenem vayngortn hob ikh nit opgehit. זאָג מיר דו װעמען מײַן זעל האָט ליב, 7 zog mir du vemen mayn zel hot lib, װוּ פֿיטערסטו, vu fiterstu, װוּ מאַכסטו הױערן אין מיטן טאָג? vu makhstu hoyern in mitn tog? װאָרום נאָך װאָס זאָל איך זײַן װי אַן אַרומטרײַבערין vorum nokh vos zol ikh zayn vi an arumtrayberin בײַ די סטאַדעס פֿון דײַנע חבֿרים? bay di stades fun dayne khaveyrim? אױב דו װײסט עס דיר ניט, 8 oyb du veyst es dir nit, דו שענסטע פֿון פֿרױען, du shenste fun froyen, גײ דיר אַרױס אין די טריט פֿון די שאָף, gey dir aroys in di trit fun di shof, און פֿיטער דײַנע ציקעלעך בײַ די פּאַסטוכגעצעלטן. un fiter dayne tsikelekh bay di pastukhgetseltn. צו אַ פֿערדין אין פּרעהס רײַטװאָגן 9 tsu a ferdin in pares raytvogn האָב איך דיך געגליכן, געליבטע מײַן. hob ikh dikh geglikhn, gelibte mayn. שײן זײַנען דײַנע באַקן אין די קײטלעך, 10 sheyn zaynen dayne bakn in di keytlekh, דײַן האַלדז אין די שנורן. dayn haldz in di shnurn. גילדערנע קײטלעך דיר װעלן מיר מאַכן, 11 gilderne keytlekh dir veln mir makhn, מיט פּינטלעך פֿון זילבער. mit pintlekh fun zilber. בעת דער מלך איז געװען אױף זײַן הֶסב-בעט, 12 beys der meylekh iz geven oyf zayn hesebet, האָט מײַן נאַרד געגעבן זײַן רֵיח. hot mayn nard gegebn zayn reyekh. אַ בינטל מירע װאָס רוט צװישן מײַנע בריסט, 13 a bintl mire vos rut tsvishn mayne brist, איז מײַן געליבטער מיר. iz mayn gelibter mir. אַ הענגל ציפּערבלומען אין עֵין-גֶדיס װײַנגערטנער 14 a hengl tsiperblumen in eyngedis vayngertner איז מײַן געליבטער מיר. iz mayn gelibter mir. ביסט שײן, געליבטע מײַן, ביסט שײן, 15 bist sheyn, gelibte mayn, bist sheyn, דײַנע אױגן זײַנען טױבן. dayne oygn zaynen toybn. ביסט שײן געליבטער מײַן, און ליבלעך, 16 bist sheyn gelibter mayn, un liblekh, גרין אױך איז אונדזער געלעגער; grin oykh iz undzer geleger; אונדזערע הױזבאַלקנס צעדערן, 17 undzere hoyzbalkns tsedern, אונדזערע װאַנטברעטער ציפּרעסן. undzere vantbreter tsipresn. בKapitl 2 איך בין אַ רױז פֿון שָרון, 1 ikh bin a royz fun shoren, אַ ליליע פֿון די טאָלן. a lilye fun di toln. װי אַ ליליע צװישן די דערנער, 2 vi a lilye tsvishn di derner, אַזױ איז מײַן געליבטע צװישן די טעכטער. azoy iz mayn gelibte tsvishn di tekhter. װי אַן עפּלבױם צװישן די װאַלדבײמער, 3 vi an eplboym tsvishn di valdbeymer, אַזױ איז מײַן געליבטער צװישן די זין. azoy iz mayn gelibter tsvishn di zin. אין זײַן שאָטן געלוסט איך צו זיצן, in zayn shotn gelust ikh tsu zitsn, און זיס איז זײַן פֿרוכט צו מײַן גומען. un zis iz zayn frukht tsu mayn gumen. ער האָט מיך געבראַכט אין דער װײַנקאַמער, 4 er hot mikh gebrakht in der vaynkamer, און זײַן פֿאָן איבער מיר איז ליבשאַפֿט געװען. un zayn fon iber mir iz libshaft geven. לאָבט מיך מיט טרױבקוכנס, 5 lobt mikh mit troybkukhns, קװיקט מיך מיט עפּל, kvikt mikh mit epl, װאָרום קראַנק פֿון ליבשאַפֿט בין איך. vorum krank fun libshaft bin ikh. זײַן לינקע האַנט אונטער מײַן קאָפּ, 6 zayn linke hant unter mayn kop, און זײַן רעכטע זאָל מיך אַרומנעמען. un zayn rekhte zol mikh arumnemen. איך באַשװער אײַך, טעכטער פֿון ירושלים, 7 ikh bashver aykh, tekhter fun yerusholayim, בײַ די הירשן אָדער בײַ די הינדן פֿון פֿעלד, bay di hirshn oder bay di hindn fun feld, אױב איר װעט װעקן oyb ir vet vekn און אױב איר װעט אױפֿװעקן די ליבשאַפֿט, un oyb ir vet oyfvekn di libshaft, ביז זי װעט באַגערן. biz zi vet bagern. האָרך! מײַן געליבטער! 8 horkh! mayn gelibter! אָט-אָ קומט ער; ot-o kumt er; ער שפּרינגט איבער די בערג, er shpringt iber di berg, ער הופּט איבער די הײכן. er hupt iber di heykhn. מײַן געליבטער איז געגליכן צו אַ הירש, 9 mayn gelibter iz geglikhn tsu a hirsh, אָדער צו אַ הינד אַ יונגן; oder tsu a hind a yungn; אָט-אָ שטײט ער הינטער אונדזער װאַנט, ot-o shteyt er hinter undzer vant, ער קוקט דורך די פֿענצטער, er kukt durkh di fentster, ער בליקט דורך די גראַטקעס. er blikt durkh di gratkes. האָט זיך אָפּגערופֿן מײַן געליבטער, 10 hot zikh opgerufn mayn gelibter, און געזאָגט צו מיר: un gezogt tsu mir: שטײ דיר אױף מײַן געליבטע, shtey dir oyf mayn gelibte, מײַן שײנע, און קום דיר. mayn sheyne, un kum dir. װאָרום זע, דער װינטער איז אַריבער, 11 vorum ze, der vinter iz ariber, דער רעגן איז פֿאַרגאַנגען, אַװעק. der regn iz fargangen, avek. די בלומען האָבן זיך באַװיזן אין לאַנד, 12 di blumen hobn zikh bavizn in land, די צײַט פֿון געזאַנג איז געקומען, di tsayt fun gezang iz gekumen, און דער קָול פֿון דער טורטלטױב un der kol fun der turtltoyb לאָזט זיך הערן אין אונדזער לאַנד. lozt zikh hern in undzer land. דער פֿײַגנבױם צײַטיקט זײַנע פֿריפֿײַגן, 13 der faygnboym tsaytikt zayne frifaygn, און די װײַנשטאָקן אין בליִונג גיבן אַ רֵיח un di vaynshtokn in bliung gibn a reyekh שטײ דיר אױף, מײַן געליבטע, shtey dir oyf, mayn gelibte, מײַן שײנע, און קום דיר. mayn sheyne, un kum dir. מײַן טױב אין די שפּאַלטן פֿון פֿעלדז, 14 mayn toyb in di shpaltn fun feldz, אין דער פֿאַרבאָרגעניש פֿונעם באַרגטרעפּ, in der farborgenish funem bargtrep, לאָז מיך אָנזען דײַן פּנים, loz mikh onzen dayn ponem, לאָז מיך הערן דײַן קָול, loz mikh hern dayn kol, װאָרום דײַן קָול איז זיס, vorum dayn kol iz zis, און דײַן פּנים איז שײן. un dayn ponem iz sheyn. כאַפּט אונדז די פֿיקס, 15 khapt undz di fiks, קלײנע פֿיקס װאָס פֿאַרדאַרבן די װײַנגערטנער, kleyne fiks vos fardarbn di vayngertner, װאָרום אונדזערע װײַנגערטנער זײַנען אין בליִונג. vorum undzere vayngertner zaynen in bliung. מײַן געליבטער געהערט מיר, 16 mayn gelibter gehert mir, און איך געהער אים, un ikh geher im, דעם װאָס װאַנדערט dem vos vandert צװישן די ליליען. tsvishn di lilyen. ביז פֿאַרװײען װעט דער טאָג, 17 biz farveyen vet der tog, און אַנטרינען װעלן די שאָטנס, un antrinen veln di shotns, דרײ זיך אום, מײַן געליבטער, drey zikh um, mayn gelibter, און זײַ געגליכן צו אַ הירש, un zay geglikhn tsu a hirsh, אָדער צו אַ הינד אַ יונגען, oder tsu a hind a yungen, אױף די צעשפּאָלטענע בערג. oyf di tseshpoltene berg. גKapitl 3 אױף מײַן געלעגער בײַ נאַכט 1 oyf mayn geleger bay nakht האָב איך געזוכט דעם װאָס מײַן זעל האָט ליב; hob ikh gezukht dem vos mayn zel hot lib; איך האָב אים געזוכט, ikh hob im gezukht, און האָב אים ניט געפֿונען. un hob im nit gefunen. „לאָמיך אױפֿשטײן און אַרומגײן אין שטאָט, 2 “lomikh oyfshteyn un arumgeyn in shtot, אין די מערק און אין די גאַסן, in di merk un in di gasn, לאָמיך זוכן דעם װאָס מײַן זעל האָט ליב”. lomikh zukhn dem vos mayn zel hot lib”. איך האָב אים געזוכט, ikh hob im gezukht, און האָב אים ניט געפֿונען. un hob im nit gefunen. האָבן מיר געטראָפֿן די װעכטער 3 hobn mir getrofn di vekhter װאָס גײען אַרום אין דער שטאָט: vos geyen arum in der shtot: דעם װאָס מײַן זעל האָט ליב dem vos mayn zel hot lib צי האָט איר געזען? tsi hot ir gezen? קױם בין איך אַװעק פֿון זײ, 4 koym bin ikh avek fun zey, באַלד האָב איך געפֿונען, bald hob ikh gefunen, דעם װאָס מײַן זעל האָט ליב; dem vos mayn zel hot lib; האָב איך אים אָנגענומען hob ikh im ongenumen און האָב אים ניט אָפּגעלאָזט, un hob im nit opgelozt, ביז איך האָב אים געבראַכט biz ikh hob im gebrakht אין הױז פֿון מײַן מוטער, in hoyz fun mayn muter, און אין קאַמער פֿון מײַן געװינערין. un in kamer fun mayn gevinerin. איך באַשװער אײַך, טעכטער פֿון ירושלים, 5 ikh bashver aykh, tekhter fun yerusholayim, בײַ די הירשן אָדער בײַ די הינדן פֿון פֿעלד, bay di hirshn oder bay di hindn fun feld, אױב איר װעט װעקן oyb ir vet vekn און אױב איר װעט אױפֿװעקן די ליבשאַפֿט, un oyb ir vet oyfvekn di libshaft, ביז זי װעט באַגערן. biz zi vet bagern. װער איז די װאָס גײט אױף פֿונעם מדבר, 6 ver iz di vos geyt oyf funem midber, אַזױ װי זײַלן פֿון רױך, azoy vi zayln fun roykh, באַרײכערט מיט מירע און װײַרױך, bareykhert mit mire un vayroykh, מיט אַלערלײ װירצשטױב פֿון קרעמער? mit alerley virtsshtoyb fun kremer? אָט איז דאָס בעט פֿון שלמהן, 7 ot iz dos bet fun shloymen, זעכציק גיבורים אַרום איר, zekhtsik giboyrim arum ir, פֿון די גיבורים פֿון ישׂראל; fun di giboyrim fun yisroel; אַלע באַגורט מיט אַ שװערד, 8 ale bagurt mit a shverd, געניט אין מלחמה; איטלעך זײַן שװערד אױף זײַן דיך, genit in milkhome; itlekh zayn shverd oyf zayn dikh, פֿון װעגן דער אַנגסט אין די נעכט. fun vegn der angst in di nekht. אַ הימלבעט האָט זיך מלך שלמה געמאַכט 9 a himlbet hot zikh meylekh shloyme gemakht פֿון האָלצן פֿון לבֿנון; fun holtsn fun levonen; אירע זײַלן האָט ער פֿון זילבער געמאַכט, 10 ire zayln hot er fun zilber gemakht, איר אָנלען פֿון גאָלד, ir onlen fun gold, איר אױסבעט פֿון פּורפּל; ir oysbet fun purpl; אינעװײניק געפֿלאַסטערט מיט ליבשאַפֿט ineveynik geflastert mit libshaft פֿון די טעכטער פֿון ירושלים. fun di tekhter fun yerusholayim. גײט אַרױס, טעכטער פֿון צִיון, 11 geyt aroys, tekhter fun tsiyen, און קוקט אָן מלך שלמה, un kukt on meylekh shloyme, אין דער קרױן װאָס זײַן מוטער האָט אים באַקרײנט, in der kroyn vos zayn muter hot im bakreynt, אין טאָג פֿון זײַן חתונה, in tog fun zayn khasene, און אין טאָג פֿון זײַן האַרצנפֿרײד. un in tog fun zayn hartsnfreyd. דKapitl 4 ביסט שײן, געליבטע מײַן, ביסט שײן, 1 bist sheyn, gelibte mayn, bist sheyn, דײַנע אױגן זײַנען טױבן dayne oygn zaynen toybn פֿון דײַן שלײער אַדורך; fun dayn shleyer adurkh; דײַנע האָר װי אַ סטאַדע ציגן dayne hor vi a stade tsign װאָס לאָזן זיך אַראָפּ פֿון באַרג גִלעָד. vos lozn zikh arop fun barg giled. דײַנע צײן װי אַ סטאַדע שאָף געטאָקטע, 2 dayne tseyn vi a stade shof getokte, װאָס קומען אַרױף פֿון געװעש, vos kumen aroyf fun gevesh, װאָס צװילינגען זיך אַלע, vos tsvilingen zikh ale, און ניטאָ קײן פֿאַרװאַרפֿערין צװישן זײ. un nito keyn farvarferin tsvishn zey. װי אַ רױט פֿאָדים זײַנען דײַנע ליפּן, 3 vi a royt fodim zaynen dayne lipn, און דײַן מױל איז באַחֵנט; un dayn moyl iz bakheynt; װי אַן אױפֿשניט מילגרױם איז דײַן שלײף vi an oyfshnit milgroym iz dayn shleyf פֿון דײַן שלײער אַדורך. fun dayn shleyer adurkh. דײַן האַלדז װי דער טורעם פֿון דוד, 4 dayn haldz vi der turem fun dovid, אױף אָנצוקוקן געבױט – oyf ontsukukn geboyt – טױזנט פּאַנצערס הענגען אױף אים, toyznt pantsers hengen oyf im, אַלע שילדן פֿון די גיבורים. ale shildn fun di giboyrim. דײַנע צװײ בריסט װי צװײ הירשלעך, 5 dayne tsvey brist vi tsvey hirshlekh, צװילינגס פֿון אַ הירשין, tsvilings fun a hirshin, װאָס פֿיטערן זיך צװישן די ליליען. vos fitern zikh tsvishn di lilyen. ביז פֿאַרװײען װעט דער טאָג 6 biz farveyen vet der tog און אַנטרינען װעלן די שאָטנס, un antrinen veln di shotns, װעל איך מיר גײן צום באַרג פֿון מירע, vel ikh mir geyn tsum barg fun mire, און צום בערגל פֿון װײַרױך. un tsum bergl fun vayroykh. ביסט אין גאַנצן שײן, געליבטע מײַן, 7 bist in gantsn sheyn, gelibte mayn, און קײן פֿעלער איז אין דיר ניטאָ. un keyn feler iz in dir nito. מיט מיר פֿון לבֿנון, מײַן כּלה, 8 mit mir fun levonen, mayn kale, מיט מיר פֿון לבֿנון זאָלסטו קומען; mit mir fun levonen zolstu kumen; װעסט אַראָפּקוקן פֿון שפּיץ פֿון אַַמָנָה, vest aropkukn fun shpits fun amone, פֿון שפּיץ פֿון שׂניר און חרמון, fun shpits fun snir un khermen, פֿון די װױנונגען פֿון די לײבן, fun di voynungen fun di leybn, פֿון די בערג פֿון די לעמפּערטן. fun di berg fun di lempertn. האָסט ס׳האַרץ מיר געפֿאַנגען, 9 host s'harts mir gefangen, שװעסטער מײַן כּלה, shvester mayn kale, האָסט ס׳האַרץ מיר געפֿאַנגען host s'harts mir gefangen מיט אײנעם פֿון דײַנע בליקן, mit eynem fun dayne blikn, מיט אײן שנור פֿון דײַנע האַלדזבענדער. mit eyn shnur fun dayne haldzbender. װי שײן איז דײַן ליבשאַפֿט, 10 vi sheyn iz dayn libshaft, שװעסטער מײַן כּלה, shvester mayn kale, װי בעסער דײַן ליבשאַפֿט פֿון װײַן, vi beser dayn libshaft fun vayn, און דער רֵיח פֿון דײַנע אײלן, un der reyekh fun dayne eyln, פֿון אַלערלײ בשׂמים! fun alerley psomim! האָניקזאַפֿט טריפֿן דײַנע ליפּן, מײַן כּלה, 11 honikzaft trifn dayne lipn, mayn kale, האָניק און מילך איז אונטער דײַן צונג, honik un milkh iz unter dayn tsung, און דער רֵיח פֿון דײַנע קלײדער un der reyekh fun dayne kleyder װי דער רֵיח פֿון לבֿנון. vi der reyekh fun levonen. אַ פֿאַרשלאָסענער גאָרטן 12 a farshlosener gortn איז מײַן שװעסטער מײַן כּלה, iz mayn shvester mayn kale, אַ פֿאַרשלאָסענער ברונעם, a farshlosener brunem, אַ פֿאַרחתמעטער קװאַל. a farkhasmeter kval. דײַנע צװײַגן – אַ סָוד מילגרױמען 13 dayne tsvaygn – a sod milgroymen מיט טײַערע פֿרוכט, mit tayere frukht, ציפּערבלומען מיט נאַרדן; tsiperblumen mit nardn; נאַרד און זאַפֿראַן, 14 nard un zafran, געװירצראָר און צימערינג gevirtsror un tsimering מיט אַלערלײ װײַרױכבײמער, mit alerley vayroykhbeymer, מירע און אַלאָען mire un aloen מיט אַלערלײ געקליבענע בשׂמים. mit alerley geklibene psomim. אַ גאָרטנקװאַל, 15 a gortnkval, אַ ברונעם לעבעדיקע װאַסער. a brunem lebedike vaser. און פֿלוסן פֿון לבֿנון. un flusn fun levonen. דערװעק דיך, צפֿון-װינט, 16 dervek dikh, tsofn-vint, און קום, דו דָרום-װינט; un kum, du dorem-vint; בלאָז אױף מײַן גאָרטן, bloz oyf mayn gortn, זײַנע בשׂמים זאָלן פֿליסן, zayne psomim zoln flisn, זאָל קומען מײַן געליבטער אין זײַן גאָרטן, zol kumen mayn gelibter in zayn gortn, און עסן זײַן טײַערע פֿרוכט. un esn zayn tayere frukht. הKapitl 5 איך בין געקומען אין מײַן גאָרטן, 1 ikh bin gekumen in mayn gortn, שװעסטער מײַן כּלה, shvester mayn kale, געקליבן מײַן מירע מיט מײַנע בשׂמים; geklibn mayn mire mit mayne psomim; געגעסן מײַן סאָט מיט מײַן האָניק, gegesn mayn sot mit mayn honik, געטרונקען מײַן װײַן מיט מײַן מילך. getrunken mayn vayn mit mayn milkh. עסט, חבֿרים, est, khaveyrim, טרינקט און באַרױשט אײַך מיט ליבשאַפֿט. trinkt un baroysht aykh mit libshaft. איך שלאָף און מײַן האַרץ איז אױף; 2 ikh shlof un mayn harts iz oyf; האָרך! מײַן געליבטער קלאַפּט; horkh! mayn gelibter klapt; עפֿן מיר, מײַן שװעסטער, מײַן געליבטע, efn mir, mayn shvester, mayn gelibte, מײַן טױב, מײַן אומשולדיקע, mayn toyb, mayn umshuldike, װאָרום מײַן קאָפּ איז פֿול מיט טױ vorum mayn kop iz ful mit toy מײַנע לאָקן מיט טראָפּנס פֿון נאַכט. mayne lokn mit tropns fun nakht. איך האָב אױסגעטאָן מײַן העמדל, 3 ikh hob oysgeton mayn hemdl, װי קען איך עס אָנטאָן? vi ken ikh es onton? איך האָב געװאַשן מײַנע פֿיס, ikh hob gevashn mayne fis, װי קען איך זײ אײַנריכטן? vi ken ikh zey aynrikhtn? האָט מײַן געליבטער אױסגעשטרעקט 4 hot mayn gelibter oysgeshtrekt זײַן האַנט דורכן טירלאָך, zayn hant durkhn tirlokh, און מײַנע אינגעװײד האָבן געברומט צו אים. un mayne ingeveyd hobn gebrumt tsu im. בין איך אױפֿגעשטאַנען עפֿענען מײַן געליבטן, 5 bin ikh oyfgeshtanen efenen mayn gelibtn, און מײַנע הענט האָבן מירע געטריפֿט, un mayne hent hobn mire getrift, און מײַנע פֿינגער פֿליסיקע מירע un mayne finger flisike mire אױף די הענטלעך פֿון ריגל. oyf di hentlekh fun rigl. איך האָב געעפֿנט מײַן געליבטן, 6 ikh hob geefnt mayn gelibtn, אָבער מײַן געליבטער איז פֿאַרשװוּנדן, אַװעק – ober mayn gelibter iz farshvundn, avek – מײַן זעל איז אױסגעגאַנגען mayn zel iz oysgegangen װען ער האָט גערעדט צו מיר – ven er hot geredt tsu mir – איך האָב אים געזוכט, ikh hob im gezukht, און האָב אים ניט געפֿונען, un hob im nit gefunen, איך האָב אים גערופֿן, ikh hob im gerufn, און ער האָט מיר ניט געענטפֿערט. un er hot mir nit geentfert. האָבן מיך געטראָפֿן די װעכטער 7 hobn mikh getrofn di vekhter װאָס גײען אַרום אין דער שטאָט, vos geyen arum in der shtot, האָבן זײ מיך געשלאָגן, hobn zey mikh geshlogn, האָבן זײ מיך פֿאַרװוּנדט; hobn zey mikh farvundt; אַראָפּגענומען מײַן מאַנטל פֿון מיר aropgenumen mayn mantl fun mir האָבן די װעכטער פֿון די מױערן. hobn di vekhter fun di moyern. איך באַשװער אײַך, טעכטער פֿון ירושלים, 8 ikh bashver aykh, tekhter fun yerusholayim, אַז איר װעט געפֿינען מײַן געליבטן, az ir vet gefinen mayn gelibtn, װאָס איר זאָלט אים זאָגן: vos ir zolt im zogn: אַז קראַנק פֿון ליבשאַפֿט בין איך. az krank fun libshaft bin ikh. װאָס איז דײַן געליבטער פֿאַר אַ געליבטער, 9 vos iz dayn gelibter far a gelibter, דו שענסטע פֿון פֿרױען? du shenste fun froyen? װאָס איז דײַן געליבטער פֿאַר אַ געליבטער, vos iz dayn gelibter far a gelibter, װאָס דו האָסט אַזױ אונדז באַשװאָרן? vos du host azoy undz bashvorn? מײַן געליבטער איז קלאָר און גערױטלט, 10 mayn gelibter iz klor un geroytlt, די פֿאָן פֿון צען טױזנט. di fon fun tsen toyznt. זײַן קאָפּ איז פֿײַן גינגאָלד, 11 zayn kop iz fayn gingold, זײַנע לאָקן געקרײַזלט, zayne lokn gekrayzlt, שװאַרץ װי דער ראָב. shvarts vi der rob. זײַנע אױגן װי טױבן 12 zayne oygn vi toybn בײַ בעכן פֿון װאַסער; bay bekhn fun vaser; געבאָדן אין מילך, gebodn in milkh, אײַנגעזעצט אין פֿולן. ayngezetst in fuln. זײַנע באַקן װי אַ בײט בשׂמים, 13 zayne bakn vi a beyt psomim, װי טורעמלעך געװירצן; זײַנע ליפּן ליליען vi turemlekh gevirtsn; zayne lipn lilyen װאָס טריפֿן פֿליסיקע מירע. vos trifn flisike mire. די הענט זײַנע גילדערנע װאַלצן 14 di hent zayne gilderne valtsn מיט גאָלדשטײן באַזעצט; mit goldshteyn bazetst; זײַן לײַב אַ שטיק עלפֿנבײן zayn layb a shtik elfnbeyn מיט סאַפּירן באַדעקט. mit sapirn badekt. זײַנע שענקלען מירמלזײַלן 15 zayne shenklen mirmlzayln געגרונטפֿעסט אױף שװעלן פֿון גינגאָלד; gegruntfest oyf shveln fun gingold; זײַן אָנבליק װי דער לבֿנון, zayn onblik vi der levonen, אױסדערװײלט װי די צעדערן. oysderveylt vi di tsedern. זײַן גומען איז זיסקײט, 16 zayn gumen iz ziskeyt, און ער אין גאַנצן אַ גלוסטיקײט. un er in gantsn a glustikeyt. דאָס איז מײַן געליבטער, dos iz mayn gelibter, און דאָס איז מײַן חבֿר, un dos iz mayn khaver, טעכטער פֿון ירושלים. tekhter fun yerusholayim. וKapitl 6 װוּהין איז געגאַנגען דײַן געליבטער, 1 vuhin iz gegangen dayn gelibter, דו שענסטע פֿון פֿרױען? du shenste fun froyen? װוּהין האָט זיך געקערט דײַן געליבטער, vuhin hot zikh gekert dayn gelibter, אַז מיר זאָלן אים זוכן מיט דיר? az mir zoln im zukhn mit dir? מײַן געליבטער האָט גענידערט צו זײַן גאָרטן 2 mayn gelibter hot genidert tsu zayn gortn צו די בײטן פֿון בשׂמים, tsu di beytn fun psomim, צו װאַנדערן אין די גערטנער tsu vandern in di gertner און אױפֿקלײַבן ליליען. un oyfklaybn lilyen. איך בין מײַן געליבטנס, 3 ikh bin mayn gelibtns, און מײַן געליבטער איז מײַן – un mayn gelibter iz mayn – דער װאָס װאַנדערט צװישן די ליליען. der vos vandert tsvishn di lilyen. ביסט שײן, מײַן געליבטע, װי תִּרצָה, 4 bist sheyn, mayn gelibte, vi tirtse, ליבלעך װי ירושלים, liblekh vi yerusholayim, פֿאָרכטיק װי מחנות באַפֿאָנטע. forkhtik vi makhnes bafonte. קער אַװעק דײַנע אױגן פֿון מיר, 5 ker avek dayne oygn fun mir, װאָרום זײ האָבן מיך באַװעלטיקט. vorum zey hobn mikh baveltikt. דײַנע האָר איז װי אַ סטאַדע ציגן dayne hor iz vi a stade tsign װאָס לאָזן זיך פֿון גִלעָד אַראָפּ. vos lozn zikh fun giled arop. דײַנע צײן װי אַ סטאַדע שאָף 6 dayne tseyn vi a stade shof װאָס קומען אַרױף פֿון געװעש, vos kumen aroyf fun gevesh, װאָס צװילינגען זיך אַלע, vos tsvilingen zikh ale, און ניטאָ קײן פֿאַרװאַרפֿערין צװישן זײ. un nito keyn farvarferin tsvishn zey. װי אַן אױפֿשניט מילגרױם איז דײַן שלײף, 7 vi an oyfshnit milgroym iz dayn shleyf, פֿון דײַן שלײער אַדורך. fun dayn shleyer adurkh. זעכציק די מלכּות, 8 zekhtsik di malkes, און אַכציק די קעפּסװײַבער, un akhtsik di kepsvayber, און יונגפֿרױען אָן צאָל. un yungfroyen on tsol. אײנע מײַן טױב, מײַן אומשולדיקע; 9 eyne mayn toyb, mayn umshuldike; אײנע איז זי בײַ איר מוטער, eyne iz zi bay ir muter, אױסדערװײלט איז זי בײַ איר געװינערין. oysderveylt iz zi bay ir gevinerin. טעכטער האָבן זי געזען און זי געלױבט, tekhter hobn zi gezen un zi geloybt, מלכּות און קעפּסװײַבער – און זי גערימט: malkes un kepsvayber – un zi gerimt: װער איז די װאָס קוקט אַרױס װי דער פֿרימאָרגן, 10 ver iz di vos kukt aroys vi der frimorgn, שײן װי די לבֿנה, sheyn vi di levone, לױטער װי די זון, loyter vi di zun, פֿאָרכטיק װי מחנות באַפֿאָנטע? forkhtik vi makhnes bafonte? צו דעם נוסגאָרטן האָב איך גענידערט, 11 tsu dem nusgortn hob ikh genidert, צו באַקוקן די שפּראָצן פֿון טאָל, tsu bakukn di shprotsn fun tol, צו זען אױב געבליט האָט דער װײַנשטאָק, tsu zen oyb geblit hot der vaynshtok, אױב געצװיט האָבן די מילגרױמען. oyb getsvit hobn di milgroymen. ניט װיסנדיק האָט מײַן זעל מיך געבראַכט 12 nit visndik hot mayn zel mikh gebrakht צו די רײַטװעגן פֿון מײַן פֿירשטלעכן פֿאָלק. tsu di raytvegn fun mayn firshtlekhn folk. זKapitl 7 קער צוריק, קער צוריק, שולַמית, 1 ker tsurik, ker tsurik, shulamis, קער צוריק, קער צוריק, ker tsurik, ker tsurik, מיר זאָלן דיך אָנקוקן. mir zoln dikh onkukn. װאָס װעט איר זען אין שולַמית? vos vet ir zen in shulamis? אַזױ װי אַ טאַנץ אין צװײ רײען. azoy vi a tants in tsvey reyen. װי שײן דײַנע טריט אין סאַנדאַלן, 2 vi sheyn dayne trit in sandaln, דו פֿירשטלעכע טאָכטער! du firshtlekhe tokhter! דײַנע רונדע דיכן װי צירונג dayne runde dikhn vi tsirung געמאַכט פֿון די הענט פֿון אַ קינצלער. gemakht fun di hent fun a kintsler. דײַן נאָפּל אַ בעכער אַ רונדער; 3 dayn nopl a bekher a runder; עס פֿעלט ניט דער מישװײַן. es felt nit der mishvayn. דײַן בױך אַ הױפֿן װײץ dayn boykh a hoyfn veyts מיט ליליען באַזױמט. mit lilyen bazoymt. דײַנע צװײ בריסט װי צװײ הירשלעך, 4 dayne tsvey brist vi tsvey hirshlekh, צװילינגס פֿון אַ הירשין. tsvilings fun a hirshin. דײַן האַלדז װי אַ טורעם פֿון עלפֿנבײן; 5 dayn haldz vi a turem fun elfnbeyn; דײַנע אױגן – די טײַכן אין חשבון dayne oygn – di taykhn in kheshbn בײַם טױער פֿון בת-רַבים; baym toyer fun bas-rabim; דײַן נאָז װי דער טורעם פֿון לבֿנון dayn noz vi der turem fun levonen װאָס קוקט צו דמשׂק. vos kukt tsu damesek. דײַן קאָפּ אױף דיר װי דער כַּרמל, 6 dayn kop oyf dir vi der karmel, און די לאָקן פֿון דײַן קאָפּ אַזױ װי פּורפּל; un di lokn fun dayn kop azoy vi purpl; אַ מלך איז אין די פֿלעכטן פֿאַרקניפּט. a meylekh iz in di flekhtn farknipt. װי שײן ביסטו און װי זיס ביסטו, 7 vi sheyn bistu un vi zis bistu, געליבטע, אין תּענוגים! gelibte, in taynugim! דער דאָזיקער װוּקס דײַנער 8 der doziker vuks dayner איז געגליכן צו אַ טײטלבױם, iz geglikhn tsu a teytlboym, און די בריסט דײַנע un di brist dayne צו הענגלעך טרױבן. tsu henglekh troybn. איך האָב געזאָגט: 9 ikh hob gezogt: איך װעל אַרױפֿגײן צום טײטלבױם, ikh vel aroyfgeyn tsum teytlboym, און װעל אָננעמען זײַנע צװײַגן; un vel onnemen zayne tsvaygn; און דײַנע בריסט זאָלן זײַן un dayne brist zoln zayn אַזױ װי הענגלעך פֿון װײַנשטאָק, azoy vi henglekh fun vaynshtok, און דער רֵיח פֿון דײַן פּנים un der reyekh fun dayn ponem װי עפּל; vi epl; און דײַן גומען װי װײַן גוטער 10 un dayn gumen vi vayn guter װאָס גײט גלאַטיק אַראָפּ מײַן געליבטן, vos geyt glatik arop mayn gelibtn, װאָס מאַכט רעדן די ליפּן פֿון שלאָפֿיקע. vos makht redn di lipn fun shlofike. איך בין מײַן געליבטנס, 11 ikh bin mayn gelibtns, און צו מיר איז זײַן געלוסט. un tsu mir iz zayn gelust. קום, געליבטער מײַן, 12 kum, gelibter mayn, לאָמיר אַרױסגײן אין פֿעלד, lomir aroysgeyn in feld, לאָמיר נעכטיקן צװישן די ציפּערבלומען. lomir nekhtikn tsvishn di tsiperblumen. לאָמיר זיך פֿעדערן צו די װײַנגערטנער, 13 lomir zikh federn tsu di vayngertner, לאָמיר זען אױב געבליט האָט דער װײַנשטאָק, lomir zen oyb geblit hot der vaynshtok, אױב געעפֿנט האָבן זיך די קװײטן, oyb geefnt hobn zikh di kveytn, אױב געצװיט האָבן די מילגרױמען; oyb getsvit hobn di milgroymen; דאָרטן װעל איך געבן מײַן ליבשאַפֿט צו דיר. dortn vel ikh gebn mayn libshaft tsu dir. די ליבעפּעלעך גיבן אַרױס אַ רֵיח, 14 di libepelekh gibn aroys a reyekh, און פֿאַר אונדזערע טירן un far undzere tirn זײַנען אַלערלײ טײַערע פֿרוכט, zaynen alerley tayere frukht, נײַע און אַלטע, naye un alte, װאָס איך האָב באַהאַלטן vos ikh hob bahaltn פֿאַר דיר, מײַן געליבטער. far dir, mayn gelibter. חKapitl 8 הלװאי ביסטו װי אַ ברודער מײַנער 1 halvay bistu vi a bruder mayner װאָס האָט די בריסט פֿון מײַן מוטער געזױגן! vos hot di brist fun mayn muter gezoygn! איך װאָלט דיך געטראָפֿן אין גאַס, דיך געקושט, ikh volt dikh getrofn in gas, dikh gekusht, און מע װאָלט מיך ניט פֿאַראַכט. un me volt mikh nit farakht. איך װאָלט דיך געפֿירט, דיך געבראַכט 2 ikh volt dikh gefirt, dikh gebrakht אין הױז פֿון מײַן מוטער װאָס לערנט מיך; in hoyz fun mayn muter vos lernt mikh; דיר טרינקען געגעבן פֿון װײַן געקאָכטן, dir trinken gegebn fun vayn gekokhtn, פֿון זאַפֿט פֿון מײַן מילגרױם. fun zaft fun mayn milgroym. זײַן לינקע האַנט אונטער מײַן קאָפּ, 3 zayn linke hant unter mayn kop, און זײַן רעכטע זאָל מיך אַרומנעמען. un zayn rekhte zol mikh arumnemen. איך באַשװער אײַך, טעכטער פֿון ירושלים, 4 ikh bashver aykh, tekhter fun yerusholayim, איר זאָלט ניט װעקן ir zolt nit vekn און ניט אױפֿװעקן די ליבשאַפֿט, un nit oyfvekn di libshaft, ביז זי װעט באַגערן. biz zi vet bagern. װער איז די װאָס גײט אױף פֿונעם מדבר, 5 ver iz di vos geyt oyf funem midber, זיך טוליענדיק צו איר געליבטן? zikh tulyendik tsu ir gelibtn? אונטערן עפּלבױם האָב איך דיך אױפֿגעװעקט; untern eplboym hob ikh dikh oyfgevekt; דאָרטן האָט דײַן מוטער געװײטאָקט מיט דיר, dortn hot dayn muter geveytokt mit dir, דאָרט האָט געװײטאָקט די װאָס האָט דיך געבאָרן. dort hot geveytokt di vos hot dikh geborn. טו מיך אַרױף װי אַ זיגל אױף דײַן האַרצן, 6 tu mikh aroyf vi a zigl oyf dayn hartsn, װי אַ זיגל אױף דײַן אָרעם, vi a zigl oyf dayn orem, װאָרום שטאַרק װי דער טױט איז די ליבשאַפֿט, vorum shtark vi der toyt iz di libshaft, האַרט װי דער קבֿר די אײפֿערזוכט; hart vi der keyver di eyferzukht; אירע פֿלאַמען זײַנען פֿלאַמען פֿײַער, ire flamen zaynen flamen fayer, אַ פֿלאַקער פֿון {dn גאָט}. a flaker fun got. גרױסע װאַסערן קענען ניט פֿאַרלעשן די ליבשאַפֿט, 7 groyse vasern kenen nit farleshn di libshaft, און טײַכן װעלן זי ניט אַװעקפֿלײצן. un taykhn veln zi nit avekfleytsn. אַז אַ מענטש זאָל געבן פֿאַר ליבשאַפֿט az a mentsh zol gebn far libshaft דעם גאַנצן פֿאַרמעג פֿון זײַן הױז, dem gantsn farmeg fun zayn hoyz, פֿאַראַכטן אים װאָלט מען פֿאַראַכט. farakhtn im volt men farakht. אַ קלײנע שװעסטער האָבן מיר, 8 a kleyne shvester hobn mir, און זי האָט נאָך קײן בריסט ניט; un zi hot nokh keyn brist nit; װאָס זאָלן מיר טאָן מיט אונדזער שװעסטער vos zoln mir ton mit undzer shvester אין דעם טאָג װאָס מע װעט איר רעדן? in dem tog vos me vet ir redn? אױב זי איז אַ מױער, 9 oyb zi iz a moyer, װעלן מיר בױען אױף איר אַ זילבערנע מױערקרױן; veln mir boyen oyf ir a zilberne moyerkroyn; און אױב זי איז אַ טיר, un oyb zi iz a tir, װעלן מיר זי פֿאַרשפּאַרן מיט צעדערברעטער. veln mir zi farshparn mit tsederbreter. איך בין אַ מױער, 10 ikh bin a moyer, און מײַנע בריסט װי די טורעמס; un mayne brist vi di turems; דענצמאָל בין איך געװען אין זײַנע אױגן dentsmol bin ikh geven in zayne oygn אַזױ װי אַ קװאַל פֿון גליק. azoy vi a kval fun glik. אַ װײַנגאָרטן האָט שלמה געהאַט אין בַעַל-הָמון, 11 a vayngortn hot shloyme gehat in bal-homoyn, האָט ער געגעבן דעם װײַנגאָרטן צו היטער; hot er gegebn dem vayngortn tsu hiter; איטלעכער פֿלעגט ברענגען itlekher flegt brengen פֿאַר זײַן פֿרוכט טױזנט זילבערשטיק. far zayn frukht toyznt zilbershtik. מײַן אײגענער װײַנגאָרטן איז בײַ מיר. 12 mayn eygener vayngortn iz bay mir. די טױזנט זײַנען פֿאַר דיר, שלמה, di toyznt zaynen far dir, shloyme, אָבער צװײ הונדערט פֿאַר די װאָס היטן זײַן פֿרוכט. ober tsvey hundert far di vos hitn zayn frukht. דו װאָס זיצסט אין די גערטנער, 13 du vos zitsst in di gertner, די חבֿרים האָרכן אױף דײַן קָול, di khaveyrim horkhn oyf dayn kol, לאָז מיך אים הערן. loz mikh im hern. אַנטלױף, געליבטער מײַן, 14 antloyf, gelibter mayn, און זײַ געגליכן צו אַ הירש, un zay geglikhn tsu a hirsh, אָדער צו אַ הינד אַ יונגן, oder tsu a hind a yungn, אױף די בשׂמים-געבערג. oyf di psomim-geberg. ----------------- Translation by Solomon "Yehoyesh" (Yehoash) Blumgarten (1870-1927) as published in /Torah, Neviʼim, u-Khetuvim/ (New York: Yehoʼash Farlag Gezelshaft, 1941), and available from the Internet Archive . This work resides in the Public Domain. Transcribed by Itsik "Robert" Goldenberg , et al, by the Yehoyesh Project (1998-2006) under the direction of Leonard Prager (1925-2008) . This transcription does not include Yehoyesh's footnotes. Yiddish orthography follows /Takones Fun Yidishn oysleyg/ (6th ed., New York: YIVO, 1999). Distributed by the Open Siddur Project in accord with STML transcription rules under a Creative Commons Zero Public Domain dedication . The Open Siddur Project thanks Itsik Goldenberg and the Prager family for their support in releasing this edition of the Yehoyesh Project's transcription of Yehoyesh's Yiddish translation of the Tanakh. Special thanks to Raphael "Refoyl" Finkel for his help and utilities in preparing this text.