☞   //   Prayers & Praxes   //   Collective Welfare   //   Trouble   //   Epidemics & Pandemics

מענטשן־פרעסער | Mentshn-Fresser (“People Devourer”), a Pandemic Ballad by Shlomo Shmulevitsh (1916)

Source (Yiddish) Transliteration (Romanization) Translation (English)

גאָר אַ שרעקלעכע מגפֿה
גײט פֿון לאַנד צו לאַנד
מיט דער שנעלקײַט פֿון אַ שׂריפֿה
פֿון אַ פֿײַערבראַנד
מאַכטלאָז איז דעם מענטשנס זינען
ס׳בלײַבט די חכמה שטיל
ס׳איז קײן מיטל צו געפֿינען קעגן
אַ באַציל

Gor a shreklekhe mageyfe
geyt fun land tsu land
Mit der shnelkayt fun a sreyfe
fun a fayerbrand
Makhtloz iz dem mentshns zinen
S’blaybt di khokhme shtil
S’iz keyn mitl tsu gefinen kegn
a batsil
A terrible plague is spreading
around the world
With the blazing speed
of a great fire
Human minds are helpless,
wisdom is without use
No remedy can be found for…
a bacillus

מיקראָבן, באַצילן, וואָס ווילט איר?
זאָגט, וועמעס שליחות דערפֿילט איר?
איר פֿרעסט די קרבנות גאָר אָן אַ רחמנות
אין בליענדע לעבן נאָר צילט איר
איר באָדט זיך אין טרערן פֿון ווײנער
איר ציט אויס דעם מאַרך פֿון די בײנער
איר סמט די געדערים,
איר קריכנדע ווערעם

Mikrobn, batsiln, vos vilt ir
Zogt, vemes shlikhes derfilt ir
Ir frest di korbones gor on a rakhmones
In bliyende lebn nor tsilt ir
Ir bodt zikh in treren fun veyner
Ir tsit oys dem markh fun di beyner
Ir samt di gederim,
ir krikhnde verem
Microbes, bacilli, what do you want?
Whose will do you serve?
You devour your victims without mercy
You take aim at blossoming life
You bathe in our tears
You suck the marrow from our bones
You poison our innards,
you crawling worms

מיקראָבן, באַצילן, וואָס ווילט איר?
אין די לונגען טיף באַגראָבן
וווינט די בלאַסע פּעסט
די באַצילן, די מיקראָבן
בויען זײער נעסט
פֿרעסן אונדזער לײַב און לעבן
פֿרוכפּערן זיך פּעק
און מיר מוזן זעלבסט פֿאַרשוועבן
פֿאַר דער צײַט אַוועק
און מיר פֿילן ווי מיר גײען
שטיל און לאַנגזאַם אויס
און די שמערצן און די ווײען
זענען שרעקלעך גרויס
און די פֿינטצטערע מחשבֿות
גרעסערן דעם שמאַרץ
יאָרן ליגט דער מלאך-המװת
טיף בײַ אונדז אין האַרץ

Mikrobn, batsiln, vos vilt ir
In di lungen tif bagrobn
voynt di blase pest
Di batsiln, di mikrobn
boyen zeyer nest
Fresn undzer layb un lebn
frukhpern zikh pek
Un mir muzn zelbst farshvebn
far der tsayt avek
Un mir filn vi mir geyen
shtil un langzam oys
Un di shmertsn un di veyen
zenen shreklekh groys
Un di fintstere makhshoves
gresern dem shmarts
Yorn ligt der malekh-hamoves
tif bay undz in harts
Microbes, bacilli, what do you want?
Buried deep in the lungs
lives the pale pestilence
The bacilli and microbes
build their nest
They devour our body and life,
multiply in abundance
While we ourselves must slip away
before our time
We feel ourselves departing
quietly and slowly
The pain and suffering
are unbearable
Dark thoughts
intensify the torment
For years, the Angel of Death
dwells deep in our hearts

מיקראָבן, באַצילן, וואָס ווילט איר?
זאָגט, וועמעס שליחות דערפֿילט איר?
איר פֿרעסט די קרבנות גאָר אָן אַ רחמנות
אין בליענדע לעבן נאָר צילט איר
איר באָדט זיך אין טרערן פֿון ווײנער
איר ציט אויס דעם מאַרך פֿון די בײנער
איר סמט די געדערים,
איר קריכנדע ווערעם

Mikrobn, batsiln, vos vilt ir
Zogt, vemes shlikhes derfilt ir
Ir frest di korbones gor on a rakhmones
In bliyende lebn nor tsilt ir
Ir bodt zikh in treren fun veyner
Ir tsit oys dem markh fun di beyner
Ir samt di gederim,
ir krikhnde verem
Microbes, bacilli, what do you want?
Whose will do you serve?
You devour your victims without mercy
You take aim at blossoming life
You bathe in our tears
You suck the marrow from our bones
You poison our innards,
you crawling worms

מיקראָבן, באַצילן, וואָס ווילט איר?
דרויסן זענען דאָ וואַמפּירן
אום צו לעבן גוט
אונדזער פּראַצע זײ ראַבירן
טרינקען אונדזער בלוט
און פֿאַרשלעפּן אין די זומפּן
אונדזער אויג אין קאָפּ
אוי, איר נידעריקע לומפּן
אײַך האַלט קײן זאַך אָפּ
און צעקריפּלטע און טויטע
פֿאַלן דאָ און דאָרט
נײַע לעבנס אָנגעגרײטע
פֿילן אויס דעם אָרט
און אין גרויסע טיפֿע קבֿרים
פּאַקט מען לײַכעס פֿיל
און די הערשער, די קײסאָרים
שפּילן שאַכמאַט שפּיל

Mikrobn, batsiln, vos vilt ir
Droysn zenen do vampirn
Um tsu lebn gut
undzer pratse zey rabirn
trinken undzer blut
Un farshlepn in di zumpn
undzer oyg in kop
Oy, ir niderike lumpn
Aykh halt keyn zakh op
Un tsekriplte un toyte
faln do un dort
Naye lebns ongegreyte
filn oys dem ort
un in groyse tife kvorim
pakt men laykhes fil
Un di hersher, di keysorim
shpiln shakhmat shpil
Microbes, bacilli, what do you want?
Out there are the vampires,
living their good life
by robbing us of our labor,
drinking our blood
They drag our eyes
through the swamp
Oh, you lowly scoundrels,
nothing can stop you
The crippled and the dead
are collapsing all around
Fresh new lives are supplied
to take their place
Great, deep graves
are packed with corpses
And the masters, the emperors
play their chess

מיקראָבן, באַצילן, וואָס ווילט איר?
זאָגט, וועמעס שליחות דערפֿילט איר?
איר פֿרעסט די קרבנות גאָר אָן אַ רחמנות
אין בליענדע לעבן נאָר צילט איר
איר באָדט זיך אין טרערן פֿון ווײנער
איר ציט אויס דעם מאַרך פֿון די בײנער
איר סמט די געדערים,
איר קריכנדע ווערעם

Mikrobn, batsiln, vos vilt ir
Zogt, vemes shlikhes derfilt ir
Ir frest di korbones gor on a rakhmones
In bliyende lebn nor tsilt ir
Ir bodt zikh in treren fun veyner
Ir tsit oys dem markh fun di beyner
Ir samt di gederim,
ir krikhnde verem
Microbes, bacilli, what do you want?
Whose will do you serve?
You devour your victims without mercy
You take aim at blossoming life
You bathe in our tears
You suck the marrow from our bones
You poison our innards,
you crawling worms

מיקראָבן, באַצילן, וואָס ווילט איר?
מיקראָבן, באַצילן, וואָס ווילט איר?
זאָגט, וועמעס שליחות דערפֿילט איר?
איר פֿרעסט די קרבנות גאָר אָן אַ רחמנות
אין בליענדע לעבן נאָר צילט איר
איר באָדט זיך אין טרערן פֿון ווײנער
איר ציט אויס דעם מאַרך פֿון די בײנער
איר סמט די געדערים,
איר קריכנדע ווערעם
מיקראָבן, באַצילן, וואָס ווילט איר?

Mikrobn, batsiln, vos vilt ir
Mikrobn, batsiln, vos vilt ir
Zogt, vemes shlikhes derfilt ir
Ir frest di korbones gor on a rakhmones
In bliyende lebn nor tsilt ir
Ir bodt zikh in treren fun veyner
Ir tsit oys dem markh fun di beyner
Ir samt di gederim,
ir krikhnde verem
Mikrobn, batsiln, vos vilt ir
Microbes, bacilli, what do you want?
Microbes, bacilli, what do you want?
Whose will do you serve?
You devour your victims without mercy
You take aim at blossoming life
You bathe in our tears
You suck the marrow from our bones
You poison our innards,
you crawling worms
Microbes, bacilli, what do you want?

Written by Shlomo Shmulevitz and published in 1912, and again in 1916 the by Hebrew Publishing Company. The particular pandemic that inspired these lyrics may have been the “Russian Flu” (as the 1889-90 flu pandemic was sometimes named), or else the constant scourge of tuberculosis. At the time the Hebrew Publishing Company published these lyrics, the most recent worldwide plague was the 1915 Encephalitis lethargica pandemic. For more details, find this article at Tablet by Shalom Goldman.

We are indebted to Sveta Kundish & Daniel Kahn who brought these lyrics back to life, and to Yeva Lapske for their transcription. All on hand (Sveta, Daniel, Yeva Lapsker and Patrick Farrell) contributed to the translation. The text presented here was derived from the closed captions provided for the video on Youtube. Shalom Goldman properly credits Jane Peppler for initially unearthing this song for which she offered a romanized transcription and translation on her blog, Yiddish Penny Songs, in 2017. There she mentions that Mark Slobin discussed “Mentshn-Fresser” in his book, Tenement Songs (1982) pp.148-150.

Source(s)

Menshen-Fresser (Solomon Small 1916) cover art

Menshenfresser (Solomon Small 1916) sheet music

 


 

 PDF (or Print)

 
 
 

 

Comments, Corrections, and Queries